De oplossing

Risico bevorderende factoren

· Factoren die vermeerdering van legionella bevorderen zijn:
· watertemperaturen tussen 25° C en 45° C ;
· stilstaand water;
· lange verblijftijd;
· voedingsstoffen.


Risico beperkende factoren

· Factoren die vermeerdering van legionella beperken zijn:
· watertemperaturen onder 20° C (geen vermeerdering)
· watertemperaturen boven 50° C (langzame afsterving)
· watertemperaturen boven 60° C (snelle afsterving)
· doorstroming
· korte verblijftijd


Praktische hulpmiddelen voor risico-analyse en beheersplan

· De Praktijkhandleiding legionellapreventie in leidingwater(ISSO publicatie 55-1)
· Het Modelbeheersplan legionella preventie


Praktijkhandleiding legionellapreventie (ISSO publicatie 55-1, okt. 2000)

De praktijkhandleiding is bedoeld als een praktische uitwerking voor de risico-analyse voor leidingwatersystemen. Tevens geeft deze handleiding praktische regels voor het maken van een beheersplan, en fungeert daarmee als een uitwerking van de "Tijdelijke regeling legionella preventie in leidingwater".


Modelbeheersplan (april 2000)

In het modelbeheersplan, zijn de richtlijnen t.b.v. het beheersplan uitgewerkt. (Het Modelbeheersplan vervangt het Interimbeheerprotocol van aug. 1999)

Voor de beheersing van het risico van legionella vermeerdering, is in het Modelbeheersplan gekozen voor een aanpak in drie fasen, te weten:

· fase 1, uitvoeren risico-analyse (de ISSO Praktijkhandleiding kan hierbij als praktisch hulpmiddel gebruikt worden)
· fase 2, eliminatie van risico's (door technische maatregelen(aanpassen installatie) of door toepassing van beheersmaatregelen)
· fase 3, opstellen van een beheersplan (hierin komen resultaten van fase 1 en fase 2 samen).


Beheersmaatregelen voor warmwater

De algemeen geaccepteerde beheersmaatregel voor warmwatersystemen die in het Modelbeheersplan genoemd wordt is gebaseerd op thermische desinfectie. Installatieonderdelen waar de temperatuur van 60° C. niet bereikt wordt, zoals mengwateruittapleidingen, dienen wekelijks gespoeld te worden (zie ook Tabel 1) indien de mengleidingen langer dan 5 meter zijn.¹) ²). Bij etmaalgemiddelde binnentemperaturen boven 25°C, dienen mengleidingen altijd (onafhankelijk van de leidinglengte) gespoeld te worden.

SpoeltemperatuurSpoeltijd in frequentie 1x per week
60° C20 minuten
65° C10 minuten
70° C5 minuten

Tabel 1: Spoeltijden en temperaturen voor o.a. mengleidingen, langer dan 5 meter¹)

¹)In het Modelbeheersplan wordt als max. lengte van de mengleiding, 5 meter genoemd. Het is mogelijk dat in bepaalde branches en sectoren, strengere normen gehanteerd worden.
²)Voor voorbeelden van collectieve doucheinstallaties met korte mengleidingen en voor voorbeelden voor automatisch periodiek thermisch desinfecteren, in bijvoorbeeld sportaccommodaties, zie Install. concepten I, II, IV, V, VI, VII, VIII, IX . Voor voorbeelden voor de zorgsector, zie Install. concept XII.

Automatisch periodiek thermisch desinfecteren

In de praktijk blijkt het een hele klus om installatieonderdelen waar de temperatuur van 60° C. niet bereikt wordt handmatig wekelijks te spoelen met warm water volgens
tabel 1. Bij handmatig spoelen moet er op gelet worden dat:

· er een logboek bijgehouden moet worden (handmatig of digitaal)
· er niet vergeten wordt wekelijks te spoelen
· de minimale spoeltijd op elk tappunt gehaald wordt
· er veel dampvorming ontstaat
· kranen zelf ook warm worden (verbrandingsgevaar)

Door dit proces te automatiseren worden deze risico's vermeden, en kan aanzienlijk bespaard worden op arbeidsuren.
Arborichtlijnen geven aan dat, om te voorkomen dat werknemers aan risico's blootgesteld worden, maatregelen getroffen dienen te worden. Hierbij wordt de voorkeur gegeven aan automatisch periodiek thermisch desinfecteren van bijv. douches in openbare douchegelegenheden(zie ook Install. concept V, VII en VIII)


Naverwarming

Bij warmwater dat met een temperatuur lager dan 50° C. uit een voorraadtoestel komt kan naverwarming geplaatst worden (zie ook Tabel 2)

SpoeltemperatuurSpoeltijd in frequentie 1x per week
60° C10 minuten
65° C1 minuten
70° C10 seconden

Tabel 2: Naverwarmingstijden


Koudwatersystemen

In koudwatersystemen dient de temperatuur bij voorkeur onder 20° C en zeker niet hoger dan 25° C. te worden. Indien mogelijk dient de installatie zo uitgevoerd te worden(of bij een bestaande installatie aangepast te worden), dat te hoge koudwatertemperaturen niet voor kunnen komen. De nieuwste inzichten geven aan dat in ruimten bij binnentemperaturen van 25° C. en hoger (in sommige situaties ook reeds onder 25°C.) en een gebruiksfrequentie minder dan eens per week, risico's kunnen optreden. Als beheersmaatregel wordt wekelijks spuien(verversen van koudwater) op de tappunten zinvol geacht.³)

³) Voor automatisch spuien van koudwaterleidingen zie Install. Concept XII

Alternatieve desinfectiemethoden

Er is een onderzoek gestart, uitgevoerd door het KIWA, met als doel inventarisatie en beoordeling van alternatieve desinfectiemethoden. Het gebruik van alternatieve desinfectiemethoden, eventueel in combinatie met thermische desinfectie, is mogelijk indien deze aantoonbaar hetzelfde effect hebben als thermische desinfectie. Tevens dient de alternatieve desinfectiemethode geen onaanvaardbare neveneffecten te hebben voor de volksgezondheid en het milieu en dienen de bij deze methode behorende beheersmaatregelen getroffen te worden.*)

*) Zie ook technisch dossier GENO-BREAK-systeem.